تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی؛ بررسی 6 تفاوت مهم
فهرست مطالب
میلگرد معمولی برای تحمل بارها و نیروهای وارد بر سازه استفاده میشود و به حفظ مقاومت بخشهای بتنی در برابر این نیروها کمک میکند. اما میلگرد حرارتی برای تحمل بارهای سازهای طراحی نشده؛ وظیفه اصلی آن کنترل ترکهایی است که بر اثر تغییرات دما، جمعشدگی و انقباض بتن ایجاد میشوند.
این دو میلگرد از 6 نظر با یکدیگر متفاوتند؛ شناخت تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی کمک میکند نقش هرکدام و علت استفاده آنها را در نقشه بهتر بشناسیم، در ادامه به بررسی این تفاوتها می پردازیم.
بررسی تفاوت میلگرد حرارتی و میلگرد معمولی
میلگرد حرارتی برخلاف میلگرد معمولی برای تحمل نیروهای اصلی سازه طراحی نشده است.. بتن هنگام خشک شدن و در اثر تغییرات دما ممکن است جمع یا منبسط شود. این تغییر حجم میتواند باعث ایجاد ترک در بتن شود. میلگرد حرارتی به شکل یک شبکه داخل بتن قرار میگیرد و کمک میکند ترکهای ایجادشده بازتر نشوند و به بخشهای بیشتری از بتن گسترش پیدا نکنند.
میلگرد معمولی بهعنوان آرماتور اصلی ساختمان، در تحمل نیروهای واردشده به اعضای سازه نقش دارد.میلگرد با تحمل بخشی از نیروهای کششی، به بتن کمک میکند در برابر انواع بارهای وارد بر ساختمان مقاومت بیشتری داشته باشد و از گسترش ترکها جلوگیری شود. بنابراین، تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی در درجه اول به وظیفه آنها در سازه برمیگردد.
تفاوت در محل و نقش میلگرد در بتن
میلگردهای اصلی به بتن کمک میکنند نیروهایی را که باعث کشیدهشدن یا خمشدن اعضای سازه میشوند، تحمل کند. در یک تیر بتنی، میلگردهای طولی در امتداد تیر قرار میگیرند و خاموتها دور آنها بسته میشوند. خاموتها به تحمل نیروهای برشی کمک میکنند و میلگردهای طولی را در جای خود نگه میدارند.
میلگرد حرارتی معمولاً به شکل یک شبکه در دالهای بتنی قرار میگیرد و به کنترل ترکهای ناشی از جمعشدگی بتن و تغییرات دما کمک میکند. این میلگردها در سقفهای تیرچهبلوک، سقفهای وافل، فونداسیونهای گسترده و سایر سطوح بتنی وسیع نیز، متناسب با نیاز طراحی، اجرا میشوند.یکی از موارد تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی، محل اجرا و نقش آنها در بتن است. هدف اصلی از اجرای این میلگردها افزایش ظرفیت باربری سازه نیست، بلکه کنترل ترکهای ناشی از جمعشدگی و تغییرات دما و محدود کردن گسترش آنهاست. به همین دلیل، در بخشهایی که نقشههای سازهای و ضوابط اجرایی به آرماتور حرارتی نیاز دارند، حذف آن میتواند باعث افزایش ترکخوردگی بتن شود.
تفاوت در نحوه قرارگیری
- نحوه چیدمان میلگردهای معمولی: در اعضای بتنی مثل تیر، میلگردهای طولی در امتداد تیر قرار میگیرند و خاموتها دور آنها بسته میشوند. خاموتها به تحمل نیروهای برشی کمک میکنند و میلگردهای طولی را در جای خود نگه میدارند. میلگردها مطابق نقشه در نقاط مشخص با سیم مفتول به هم متصل میشوند تا هنگام بتنریزی جابهجا نشوند.
- نحوه چیدمان میلگردهای حرارتی: میلگردهای حرارتی معمولاً به شکل شبکهای از میلگردهای عمود بر هم در قسمت دال بتنی قرار میگیرند. این میلگردها در سقف تیرچهبلوک، بصورت این شبکه روی بلوکها یا یونولیتها قرار میگیرد، البته نباید مستقیماً با آنها تماس داشته باشد. برای نگهداشتن میلگردها در ارتفاع مناسب از اسپیسر بتن استفاده میشود. اسپیسر فاصله میلگردها از سطح زیرین بتن را حفظ میکند تا بتن بتواند اطراف آنها را بپوشاند.

تفاوت در گرید و شکل میلگرد
تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی از نظر گرید و شکل ظاهری نیز به نوع میلگرد انتخابشده و کاربرد آن در سازه بستگی دارد. در اعضای بتنی معمولاً از میلگردهای آجدار مانند A2 و A3 استفاده میشود. میلگرد حرارتی نیز برای کنترل ترکهای ناشی از جمعشدگی بتن و تغییرات دما به کار میرود و گرید آن بر اساس مشخصات فنی پروژه و جزئیات نقشه سازه تعیین میشود.
- A1 (ساده): سطح صاف و بدون آج دارد و انعطافپذیرتر است.
- A2 (آجدار): آجهای مارپیچی دارد و انعطافپذیری آن کمتر از A1 است.
- A3 (آجدار): آجهای جناقی دارد و معمولاً بهعنوان میلگرد اصلی استفاده میشود.

تفاوت در قطر میلگرد
قطر میلگردهای اصلی و حرارتی بر اساس کاربرد آنها، عمق کاشت و جزئیات طراحی سازه تعیین میشود. در انتخاب قطر میلگردهای اصلی، نیروهایی که هر عضو سازه باید تحمل کند اهمیت دارد. میلگردهای حرارتی که در سقف استفاده میشوند، معمولاً قطر کمتری نسبت به میلگردهای اصلی دارند. تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی بسته به قطر آنها بر اساس مقدار فولاد موردنیاز برای کنترل ترکهای بتن و جزئیات اجرایی سقف تعیین میشود.
تفاوت در نحوه اتصال و اجرای شبکه
روش اجرای میلگردهای اصلی و حرارتی با توجه به نقش آنها در سازه و جزئیات نقشه تعیین میشود. میلگردهای اصلی در اعضای بتنی به تحمل نیروهای واردشده کمک میکنند. بخشی از این میلگردها بهعنوان میلگرد کششی عمل میکنند و در برابر نیروهایی که باعث کشیدهشدن یا خمشدن عضو بتنی میشوند، مقاومت میکنند. بخش دیگری از آرماتورها، مانند خاموتها، برای مقابله با نیروهای برشی به کار میروند که این نیروهای برشی باعث میشوند بخشهای مختلف عضو بتنی نسبت به یکدیگر جابهجا شوند.
در مقابل، تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی در نحوه اجرا نیز مشخص است؛ در اجرای شبکه میلگرد حرارتی، آرماتورها بهصورت شبکهای کنار هم قرار میگیرند و محل تقاطع آنها با سیم مفتول و گرههایی مانند ضربدری یا کراواتی بسته میشود. این اتصالها باید بهاندازهای محکم باشند که شبکه هنگام بتنریزی جابهجا نشود.
تفاوت در هزینه و مقدار مصرف
هزینه اجرای میلگردهای اصلی و حرارتی فقط به قیمت خرید آنها بستگی ندارد؛ مقدار فولاد مصرفی و دستمزد آرماتوربندی نیز در هزینه نهایی نقش دارند. قطر میلگرد، فاصله بین میلگردها و مساحت سطحی که باید آرماتوربندی شود، از عوامل مؤثر بر این هزینه هستند.
مقدار مصرف میلگردهای اصلی با توجه به محاسبات دقیق سازه و نوع عضو بتنی تعیین میشود؛ در حالی که مقدار میلگرد حرارتی به مساحت سقف یا دال، قطر میلگردها و فاصله شبکه بستگی دارد.در تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی از نظر هزینه، همین اختلاف در مقدار فولاد مصرفی و نحوه محاسبه آن اهمیت دارد. به همین دلیل، مقایسه هزینه این دو نوع میلگرد فقط بر اساس قیمت هر کیلوگرم یا قطر آنها کافی نیست. برای برآورد هزینه میلگرد و انتخاب مقدار مناسب آن در پروژه، میتوانید از خدمات تخصصی تیک سازه در زمینه کاشت و اجرای آرماتور کمک بگیرید، کارشناسان ما با بررسی نقشهها و شرایط پروژه، شما را در انتخاب روش اجرا و برآورد هزینه راهنمایی میکنند.
همه ترکهای بتن ناشی از ضعف سازهای نیستند؛ بعضی از آنها بر اثر جمعشدگی بتن هنگام خشکشدن یا تغییرات دما ایجاد میشوند. برای کنترل این ترکها، در بخشهایی از سقف که طبق نقشه اجرایی به آرماتور حرارتی نیاز دارند، از میلگرد حرارتی استفاده میشود. این میلگرد به کنترل عرض ترکها و محدود کردن گسترش آنها کمک میکند.
آیا میلگرد حرارتی را میتوان به جای میلگرد معمولی استفاده کرد؟
خیر ؛ تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی این دو آرماتور برای دو نقش کاملاً جداگانه طراحی شدهاند و بههیچوجه نمیتوان یکی را به جای دیگری به کار برد. تفاوت این دو فقط به کاربردشان محدود نیست و جایگزینی هرکدام میتواند پیامدهای متفاوتی برای عملکرد سازه داشته باشد.
افزایش تعداد میلگردهای حرارتی به معنای جبران کمبود میلگردهای اصلی نیست. حتی اگر شبکه حرارتی سطح وسیعی از سقف را پوشش دهد، نمیتواند نیروهای کششی و خمشی طراحیشده برای آرماتورهای اصلی را تحمل کند. تغییر یا حذف آرماتورهای اصلی بدون محاسبه مجدد، میتواند ظرفیت باربری عضو بتنی را مختل کند.
اگر ترکهای ایجادشده در سقف باز بمانند، ممکن است رطوبت یا آب باران به لایههای داخلی بتن نفوذ کنند و بهمرور باعث آسیبدیدن بتن و آرماتورها شوند. همه ترکها یک علت ندارند؛ عملآوری نامناسب، تغییرات دما و جمعشدگی بتن نیز در ایجاد آنها نقش دارند. اگر میخواهید با علتهای مختلف ایجاد ترک و عوامل مؤثر بر گسترش آن آشنا شوید، مقاله ترک بتن را مطالعه کنید.
سوالات متداول
- آیا حذف میلگرد حرارتی از سقف تیرچه بلوک باعث ریزش کل ساختمان میشود؟
خیر، باعث ریزش آنی سازه نمیشود؛ اما بتن سقف هنگام خشک شدن ترکهای عمیقی میخورد و با نفوذ رطوبت، میلگردهای اصلی به مرور زمان دچار زنگزدگی و پوسیدگی میشوند. - آیا میتوان به جای میلگرد حرارتی از الیاف بتن یا توری مرغی استفاده کرد؟
الیاف بتن در صورت تأیید مهندس طراح میتوانند جایگزین مناسبی برای کنترل ترکها باشند، اما توری مرغی مقاومت کششی لازم را ندارد و بههیچوجه جایگزین استانداردی نیست. تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی به این معنا نیست که میتوان از هر نوع الیاف یا توری بهجای آرماتور حرارتی استفاده کرد. - چرا بعد از بتنریزی سقف با وجود داشتن میلگرد حرارتی باز هم بتن ترک میخورد؟
علت اصلی آن عدم آبیاری درست بتن، عملآوری نادرست در هوای گرم یا اجرا نشدن کاور (فاصلهگذاری) مناسب زیر میلگردها هنگام بتنریزی است. - آیا میلگرد حرارتی حتماً باید از نوع ساده (A1) باشد یا آجدار هم میشود استفاده کرد؟
الزامی به استفاده از میلگرد ساده نیست. طبق نظر مهندس طراح میتوان از میلگرد آجدار سبک (A2) نیز برای درگیری بهتر با بتن استفاده کرد. در واقع، تفاوت میلگرد حرارتی با میلگرد معمولی از نظر شکل ظاهری، الزاماً به ساده یا آجدار بودن آنها محدود نمیشود.
